बारिश...

दूर तक आसमान नीला और धुला था

जिस वक्त सुबह ने आंखें खोलीं

घरों की मुंडेरों ने बताया... कुछ देर पहले बारिश हुई थी

　

किसी पत्ते पर ठहरी थी खूबसूरत बूंद

इंद्रधनुष की गोलाई लिए....धीरे से आगे बढ़ी

पत्ता हिला था हल्का सा... या उसका दिल धड़का था?

　

बूंद बही अपनी निशानी छोड़कर,

आखिरी सिरे पर जा टिकी...

फिर कहां रुकने वाली थी वो चंचल बूंद

　

पत्ता झुककर देखता रहा धरती की ओर...

मिट्टी में उसको मिलते हुए

पत्ते और भी थे शाख पर, सब चुप रहे

ये खेल देखकर हवा भी देर तक थमी रही

　

बारिश के बाद यही होता है अक्सर

ये जीवन का चक्र कहां रुकता है

हवा का नर्म झौंका है...

पत्ते ने मुस्कुराकर आसमान को देखा

सावन है...बारिश फिर होगी...

 

-कुहू　

बिछडा बादल...

बारिश का मौसम गए हुए एक अरसा गुजर चूका था
पिली धुप चेहेक रही थी आसमान साफ़ हो चूका था


जमींन की बढ़ी हुई झुरिया बारिश के पानी से मिट गई थी
उसका चेहरा खिल-खिला रहा था क्युके
उसकी मिटटी में पड़ी दूरियों की दरारे मिट गई थी

पेड़ो का भी कुछ एसा ही हल था
बरसो पुराने पेड़ आजकल नहायेसे लग रहे थे
उनकी पत्तो की सरसराहट मे कुछ था शायद,ध्यान से सुना तो पता लगा
के वो आज भी बूंदों की गझल गुनगुना रहे थे

सब कुछ ठीक ही था मगर न जाने
कहासे एक बादल वहापे आया
यहाँ-वहा देख कर क्यों न जाने फुट-फुट के रोया

उसकी आसुओ मे फिरसे भीग गया सब कुछ
पत्ते थरथराने लगे,जमीं का खुबसूरत चेहरा कीचड़ मे तब्दील हो गया
मैंने घुस्से से उसे पूछा
क्यों किया तुने एसा? क्या पाया?
तब एक थरथराते हुए पेड़ ने मुझे कहा
मत बोल उसे कुछ वो शायद डर गया है
भूल गया?तेरा भी तो साथ छोड़ा था किसी अपनेने बिच मे
 ये भी शायद तेरी तरहा बिछड़ गया है...

अभिजीत विठ्ठल शिंदे.

बारीश

(A beautiful poem by Gulzar sahab depicting two different views- an innocent view of his daughter who is just enjoying rain and a worried view of a father who is not able to see beyond problems a rain can cause.)

देर तक बैठे हुए दोनो ने बारीश देखी

वो दिखाती थी मुझे बिजली की तारो पे लटकती हुई बुँदे
जो ताक्कुब में थी एक दुसरे के,
और एक दुसरे को छुतेही तारोसे लिपट जाती थी...
 मुझको ये फ़िक्र के बिजली का करंट
छू गया किसी नँगी तारसे तो
आग के लग जानेका भय होगा...

 उसने कागज़ की कई कश्तिया
पानी में उतारी
और ये कह के बहा दी के 
’समंदर में मिलेंगे’...

 मु्झको ये फ़िक्र की
इस बार भी सैलाब का पानी
कुदके उतरेगा कोहसार से जब
तोड के ले आयेगा ये कच्चे किनारे

ओक में भरके वो बरसात का पानी
अधभरी झीलो को तरसाती रही
वो बहोत छोटी थी, कमसिन थी,
 वो मासूम बहोत थी...

 आविशारोके तरन्नूम पे कदम रखती थी
और गुँजती थी...
और में उम्र के इफ़्कार में गुम,
 तजुर्बे हमराह लिये...
साथ ही साथ में
बहता हुआ...चलता हुआ... बह्ता गया

-
　गुलज़ार

देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड

(दि.पु.चित्रे यांच्या ह्या कवितेतील पाऊस हा आशिर्वादाचा, कृपेचा पाऊस आहे आणि त्या सदिच्छेसाठी देवाला घातलेलं हे साकडं)

देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड
जिथे पाण्याला येतो खुनाचा वास
जिथे हिंसेच्या मळ्यात पिकतो ऊस अन ताग
देवा, जिथे तू आहेस तोवर निषिद्ध आहे वैताग

देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड
जिथे माणसांच खत घालून समाज उगवतात
जिथे बळी जाणारे तुझ्यावर विश्वास ठेवतात
आणि बळी घेणारे तुझेच अवतार असतात

देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड
जिथे दुष्काळही नशिब फळवून जातात
जिथे माणुसकीची यंत्र अखंड चालू असतात
जिथे परोपकाराचा ओव्हरटाईम सदैव चालतो

देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड
कारण इथे भरपूर खाणारे गाणी गातात
आणि उपाशी मरणारे त्यांना साथ करतात
जिथे दुष्काळ आणि सुकाळ एकत्र नांदतात
देवा, ह्याही देशात पाऊस पाड

-
दि. पु. चित्रे

ओढ पावसाची

(एका लहान मुलाचा पावसाशी संवाद आणि त्याला ’न भिजण्याची’ एक गोंडस धमकी)

चिंब होऊन वाहतो
घाम तनामनातून
तू का कोरडा अजून?
ये  ना झिम्माड धाऊन...

नभ फाटून कोसळ
अस्सा वाऱ्याला घुसळ
माझ्या बालपणावर
जरा मायेने पसर...

धुंद होऊन न्हाऊ रे
गाणी तुझीच गाऊ रे
वीजा, वारा नि धारांचा
खेळ आगळा पाहू रे...

तू असा खळाळत
रानावनातून चल
झाडावेली समवेत
रंग माझाही बदल...

मी साठवतो तुला
मनी गोठवतो तुला
पुन्हा येण्याच्या वचनी
दूर पाठवतो तुला...

तुझ्या येण्याच्या आशेने
मन वितळू लागले
दिवे लागता काजवे
मंद पाजळू लागले...

ओढ माझ्या मनातली
तुला कळत का नाही?
जर येशील उशिरा
बघ बोलणार नाही...

कित्ती केला गडगडाट
अशा वाजवून वीजा
मग बस तू रडत
मी भिजणार नाही...

- अमेय घरत

कवितेबाहेरचा पावसाळा

(आस्वाद, गांवकरी, २४ जुन २०१२ रोजी प्रसिद्ध)


पहिला पाऊस। असे फक्त रम्य।
बाकीचे अगम्य। चिखलात॥

ऐकुनी फिर्याद। इंद्रही सुसाट।
टिव्ही सॅटेलाईट। बोंबलले॥

पावसाने आज। लावली हजेरी।
सारे कर्मचारी। पळताहे॥

पाऊस शिरला। फाईलच्या आत।
साहेब जोरात। शिव्या देई॥

मिटींगही मग। सुरू होई लेट।
भिजुनिया थेट। केबिनमधे॥

शेतकरी आज। झाले फार खुष।
सेन्सेक्सचा शोष। संपविला॥

फेसबुकवर। पाऊस कविता।
कमेंट्स सरिता। वाहतसे॥

म्हणू लागे पोर। पावसाळी बूट।
हवा रेनकोट। छोट्या भीमचा॥

भिजता एकत्र। मिठीत घेतले।
दोघे चिंब झाले। सरींवीण॥

अहाहा सुंदर। इंद्रधनू काय।
पहताना पाय। डबक्यात॥

खोटे आहे सारे। डोळ्यांचे पारणे।
पाकीट वाचणे। महत्वाचे॥

वॉटर पार्कवाले। ग्रासले दु:खाने।
रेन डान्स म्हणे। सुकलेले॥

वर्षा जरी ऋतू। काहींना मंगळ।
मुलांची चंगळ। नेत्रसुख॥

वाटू लागे कूल। श्रावणाची फेरी।
शंकराला घेरी। कुशावर्ती।।

पावसाचे रूप। पाहून मी दंग।
लिहीतो अभंग। स्वानंदाने॥

-
प्रथमेश किशोर पाठक

मी भणंग झालो...

(प्रेमाची उत्कट भावना... स्वत्वाला विसरून प्रेम करणं आणि फक्त प्रेयसी-प्रियकरापूरतं प्रेम मर्यादीत न ठेवता ते विश्वातीत करणं अशा प्रेम भावनेतील किशोर पाठक यांची गज़ल... )


मी भणंग झालो तुझिया स्पर्शातून फिरता फिरता
लावतो लग्न कवितांचे अक्षरे उधळूनी आता

गे तुझा स्पर्श होताना गुलमोहोर हिरवा होतो,

मी सूर्य तांबडा झालो रक्तिमा प्राशूनी घेता

बांधले सदन गगनाचे, लाविल्या छ्तावर तारा,
अन अंगण झाले अपुरे पृथ्वीवर येता येता

आगीवर जाळीत गेलो षडरिपूस औदार्याने,
शत्रूस म्हणालो ’स्वामी’ राखेतून उरता उरता
 
नात्यात अडकलो तेव्हा मी कुणाकुणाचा होतो?
बेछूट बहकलो आणि विश्वाचा झालो त्राता

मी देह सोडीला तेव्हा ते मडके फोडीत होते,
मी हसलो भस्मांगाने ज्वाळात लपेटून घेता

वाद्यात कोंबले त्यांनी ते राग, सूर समयांचे
हातावर तेव्हा माझ्या कोवळा षड्जही होता

येवोत कितीक लुटारू कातडी सोलण्यासाठी
बघ जगण्याचा कारंजा जखमेतून उसळत होता

अभ्रातून लुकलुकणारा कोवळ्या दवांत कसाही
उगवला दीस सृजनाचा ओठातून गाता गाता

अद्वैत उसासा होतो दोघांचा दोघांसाठी
कायेचा कापूर झाला चैतन्यस्पर्श तू करता

-किशोर पाठक